Yüzlerce ürün arasında, kullanım alanınıza ve ihtiyacınıza bağlı olarak doğru fanı bulmakta çoğu zaman zorlanabilirsiniz. Üstelik fanların açıklamalarında yer alan grafiklerde bilmeyen biri için hiç anlaşılabilir bir şey değil. Sorun değil! Bu blog yazımızda fan seçerken dikkat edilmesi gerekenleri en yalın haliyle anlatacağız.

Bir önceki blog yazımızda fan ve kullanım alanlarından bahsetmiştik. Hatırlatmak gerekirse fan, basınç farkı oluşrurarak havanın akışını sağlayan cihazlardır. Motor kısmından emiş yaparak, pervene kısmından üfleyerek çalışırlar. Aksiyel ve radyal olmak üzere iki tip fan mevcuttur.

Fan seçimi yapılırken 4 parametreye dikkat edilmeli.

  • İhtiyaç duyulan hava debisi
  • Basınç kayıpları
  • Kabul edilebilir ses seviyesi
  • Elektriksel güç bağlantı tipi

Havalandırması yapılacak ortam için gereksimi duyulacak hava değişimi; ortamın kullanım amacı, içindeki canlıların ve eşyaların sayıları ve aktiviteleri ile ilgilidir. Yan tabloda farklı ortamlar için gerekli hava değişim kat sayıları verilmiştir.

ORTAM HAVA DEĞİŞİM KATSAYISI ORTAM HAVA DEĞİŞİM KATSAYISI
Oditoryumlar 6-8 Çamaşırhaneler 10-20
Derslikler 5-7 Ofisler 4-8
Kütüphaneler 4-5 Kapalı havuzlar 3-4
Boya fırınları 25-50 Restoranlar 8-12
Para kasası odaları 3-6 Konferans odaları 6-8
Sinema ve tiyatrolar 5-8 Bekleme odaları 4-6
Ev tipi mutfaklar 15-25 Fotokopi odaları 10-15
Ticari mutfaklar 15-30 Makine odaları 10-40
Banyolar 5-7 Dükkânlar 4-8
Ev tipi wc’ler 4-5 Kuru temizleme 5-15
Genel wc’ler 8-15 Genel malat sahaları 4-8
Toplantı salonları 6-8 Giysi değişim odaları 6-8
Dökümhaneler 8-15 Hastaneler 8-12
Jimnastik salonları 4-6 Laboratuvarlar 8-15

Aktiviteye bağlı olarak yaşam ve çalışma alanlarında kişi başına düşen hava miktarları,gereksinim duyulan hava debisi belirlemek için yardımcı olabilir.

Normal aktivite (sigarasız) 29 m3 / saat
Normal aktivite (sigaralı) 58 m3 / saat
Hafif aktivite 45 m3 / saat
Ağır aktivite (endüstriyel çalışma alanları) 60 m3 / saat

Yukarıda verilen bilgiler doğrultusunda ihtiyaç duyulan hava debisi şu şekilde belirlenir.

Q [ m3 / saat ] = Hava değişim katsayısı (1 saat) * Ortam hacmi (m3 )

Veya

Q [ m3 / saat ] = Kişi sayısı * kişi başına gereksinim duyulan hava debisi

Ortamda gereksinim duyulan hava debsini belirledikten sonra uygun kanal tasarımı (ses ve hava hızı kritetrleri dikkate alınarak) yapılmalı ve basınç kayıpları hesaplanmalıdır. Fanın çalışacağı ortama bağlı olarak fan tipine (aksiyal, radyal, çatı, duman tahliye vb) karar verilmeli ve belirlenmiş olan debi-statik basınç ikilisine göre uygun fan eğri üzerinden seçilmelidir.

Kısaca yukarıda yazanları ve tablodakileri örnekle anlatacak olursak;

Bir ofiste 5 kişi çalışmaktadır tavan yüksekliği 2,6 metre taban alanı ise 50 m2 ise 2,6*50=130 m3hacme sahiptir.  Hava değişim katsayı tablosunda ofis için verilen değer 4-8 di. Ortama 5 olarak ele alalım.

130*5=650 m3 /h hava ihtiyacı olur. Ofiste normal aktive ile çalışıldığını kabul edersek 5 kişi * 29 m3 = 145 m3  hava ihtiyacı çalışanlar için toplamda  650 + 145 =795 m3 / saat hava ihtiyacı doğar.

Fan seçimide bu debi ihtiyacına göre yapılır.

Debi hesaplamalarını yaptıktan sonra fanın monteleneceği alan belirlemeli. Fan nereye takılacak? Tavana, duvara, bacaya yâda havalandırma borusuna gibi.

Diğer bir hususta fana bağlanacak olan elektriğin voltajı. Örneğimizde ofis baz aldığımız için oradan ilerleyelim. Fanlar genellikle ofislerde duvara ya da cama monte edilir. Ev tipi elektrik kullanılacağı için de monofaze bir fan tercih edilmelidir.

Yani bana aksiyel ,monofaze,cam ya da duvara monte edebileceğim 795 m3 / saat debisi olan bir fan lazım. Gelelim ürünlerin altındaki grafikleri incelemeye.

Duvar tipi fan değerleri

Pencere tipi fan değerleri

Bu iki görseli değerlendirdiğimde öncelikle karar vermem gerek duvar tipi mi yoksa pencere tipi mi olduğu. Duvar tipi fan seçtiğimizi varsayalım. İhtiyacım olan hava debisi 650 + 145 =795 m3 / saat’di. bu bağlamda bana en uygun olan fan, 800 m3 / saat debisi olan D 25 modeli olacaktır.

(Not: Fotoğraflardaki fiyatlar 2017 yılına aittir, mevcut zamlarla birlikte fiyatlar değişkenlik gösterebilir)

Please follow and like us:

Categories:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.